भगवद्गीता · अध्याय 2: साङ्ख्ययोग
भगवद्गीता 2.60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥
yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ ||
हे कौन्तेय, प्रयत्न करने वाले विवेकी पुरुष के मन को भी ये मथ डालने वाली इंद्रियाँ बलपूर्वक हर लेती हैं।
आज के संदर्भ में
कृष्ण साफ़ कहते हैं कि यह कितना कठिन है। सच्चा प्रयत्न कर रहे विवेकी व्यक्ति का मन भी इन्द्रियाँ बहा ले जा सकती हैं। यह बात स्वयं गुरु से सुनना उपयोगी है: चूक यह सिद्ध नहीं करती कि आप अयोग्य हैं। वह यह सिद्ध करती है कि इन्द्रियाँ बलवान हैं, जो हर प्रयास करने वाला पहले से जानता है।