भगवद्गीता · अध्याय 11: विश्वरूपदर्शनयोग
भगवद्गीता 11.19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य-
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम्
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥
anādimadhyāntamanantavīrya- manantabāhuṃ śaśisūryanetram | paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktram svatejasā viśvamidaṃ tapantam ||
मैं आपको आदि, मध्य और अंत से रहित, अनंत शक्ति वाला, अनंत भुजाओं वाला, चंद्र और सूर्य-रूपी नेत्रों वाला, जलती अग्नि-रूपी मुख वाला और अपने तेज से इस विश्व को तपाता हुआ देखता हूँ।
आज के संदर्भ में
दर्शन मुड़ने लगता है। सूर्य और चंद्रमा उसकी आँखें हैं, पर उसका मुख प्रज्वलित अग्नि है, और उसका तेज विश्व को तपा रहा है। जो वैभवशाली था वह भयावह बनता जा रहा है। यह गीता की एक ईमानदार विशेषता है। ईश्वर केवल सौंदर्य और ढाढ़स नहीं; वह भस्म करने वाली अग्नि भी है। जिसने हानि झेली है वह जानता है कि जीवन में दोनों हैं।