भगवद्गीता · अध्याय 13: क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोग

भगवद्गीता 13.32

यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते । सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते ॥

yathā sarvagataṃ saukṣmyādākāśaṃ nopalipyate | sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate ||

जैसे सर्वव्यापी आकाश सूक्ष्म होने के कारण लिप्त नहीं होता, वैसे ही शरीर में सर्वत्र स्थित आत्मा लिप्त नहीं होती।

आज के संदर्भ में

आकाश हर जगह है, फिर भी उसमें कुछ भी उसे दाग़दार नहीं करता। धुआँ उसमें से गुज़रता है, कीचड़ उसमें से फेंका जाता है, फिर भी स्वयं आकाश गंदा नहीं होता। आत्मा ऐसी ही है: शरीर के हर भाग में उपस्थित, फिर भी शरीर जो कुछ करे उससे अछूती। चित्र सरल और शक्तिशाली है। चेतना के आकाश से जो भी गुज़रे, स्वयं चेतना स्वच्छ रहती है।