भगवद्गीता · अध्याय 17: श्रद्धात्रयविभागयोग

भगवद्गीता 17.15

अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् । स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥

anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat | svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate ||

ऐसा वचन जो किसी को उद्विग्न न करे, जो सत्य, प्रिय और हितकारी हो, और स्वाध्याय का अभ्यास, यह वाणी का तप कहलाता है।

आज के संदर्भ में

यह किसी भी परंपरा में वाणी के सबसे प्रसिद्ध मार्गदर्शनों में से एक है। वाणी उद्वेग न करे; वह सत्य, प्रिय और हितकारी हो। चारों एक साथ। सत्य पर क्रूर शब्द परीक्षा में विफल होते हैं। प्रिय पर असत्य शब्द भी। कठोरता से बोला गया हितकारी सत्य भी कम पड़ता है। यह कठिन मानक है, और इसका अभ्यास तप कहलाता है, क्योंकि इसके लिए सच्चा अनुशासन चाहिए।