भगवद्गीता · अध्याय 14: गुणत्रयविभागयोग

भगवद्गीता 14.22

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव । न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥

prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava | na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||

हे पाण्डव, जो प्रकाश, प्रवृत्ति और मोह के आने पर उनसे द्वेष नहीं करता, और उनके चले जाने पर उनकी आकांक्षा नहीं करता;

आज के संदर्भ में

पहला लक्षण: ऐसा व्यक्ति प्रकाश, प्रवृत्ति या मोह के आने पर उनसे द्वेष नहीं करता, और उनके जाने पर उनकी आकांक्षा नहीं करता। स्पष्टता आती है, और वह उसे पकड़ता नहीं। बेचैनी आती है, और वह उससे लड़ता नहीं। जड़ता आती है, और वह घबराता नहीं। हर गुण को मौसम की तरह आने-जाने दिया जाता है। यह निष्क्रियता नहीं; यह गहरी समता है।